"نمى توانم كتمان كنم. در بسيارى از باشگاه هاى بدنسازى سطح كشور، مكمل هاى غير مجاز و حتى داروهاى نيروزاى دوپينگ به راحتى در اختيار ورزشكاران قرار مى گيرد."
دكتر على طاهرى دبير كميته مبارزه با دوپينگ ايران با بيان اين جمله تاييد مى كند كه مربيان پرورش اندام ايران بى آنكه از عوارض مكمل هاى دوپينگ آگاهى داشته باشند، براى شاگردانشان اين مكمل ها را تجويز مى كنند؛ اتفاقى كه باعث مى شود تا همه ساله بسيارى از جوانان ايرانى نا آگاهانه در خطر ابتلا به بسيارى از بيمارى هاى خطرناك عصبى، قلبى و عروقى، جنسى و حتى در مواردى، مرگ ناگهانى، قرار بگيرند.

ورزش پرورش اندام، ميان جوانان ايرانى ورزشى محبوب است.

علاقه به داشتن اندامى تنومند انگيزه اى بود براى بسيارى از جوانان كه در باشگاه هاى بدنسازى ثبت نام كنند.

جوانان ۱۵ تا ۲۵ ساله با استفاده از مكمل ها، برنامه تمرينى سنگين و البته رژيم غذايى، خيلى زود حجم عضلانى شان را چندين برابر مى كردند و ميان هم سالان شان انگشت نما مى شدند.

خانواده ها هم از اين پديده جديد استقبال مى كردند چون مى پنداشتند جوانانشان با فعاليت هاى ورزشى از بسيارى از آسيب هاى اجتماعى چون اعتياد در امان مى مانند.

حال آنكه برخی از آنها ندانسته، مسيرى پرخطر را در پيش گرفته اند.

فرامرز خودنگار، قهرمان سابق پاورليفتنيگ آسيا و يكى از شناخته شده ترين مربيان پرورش اندام ايران در اين باره مى گويد:"متاسفانه مصرف مكمل ها هر روز ميان شاگردان باشگاه هاى پرورش اندام بيشتر و بيشتر مى شود. مربيانى كه بسيارى از آنها حتى تحصيلات متوسطه را هم به پايان نرسانده اند، مجوز باشگاه دارند و از جوانان ثبت نام مى كنند. آنها بى آنكه آشنايى با داروها و عوارض شان داشته باشند از همان بدو ورود يك جوان در باشگاه، برايش برنامه اى دارويى تجويز مى كنند كه فقط يك پزشك متخصص تغذيه صلاحيت تجويزش را دارد."

مكانيسم رايج در باشگاه هاى پرورش اندام در تهران و ديگر شهرهاى ايران به اين شكل است كه يك مربى كه معمولا خود از قهرمانان رشته پاورليفتينگ در استان، كشور و يا گاه آسياست، براى شاگردان خود برنامه هاى تمرينى كار با وزنه و ساعات تمرين روزانه مشخص مى كند.

اين برنامه بر اساس مشخصات فيزيكى فرد چيده مى شود اما همين مربى همزمان يك برنامه غذايى هم به متقاضى ثبت نام مى دهد؛ برنامه اى كه بر آن اساس ، باید انرژى مورد نياز براى بدن ورزشكار در روز تامين شود.

اين البته تنها قسمتى از كارى است كه مربيان براى شاگردان شان انجام مى دهند و البته اين بخش مجاز وظايف اين مربيان است.

" بدون اينكه بدانند اصلا اين مكمل ها چه مكانيسمى دارند و چه عوارضى را به همراه خواهند داشت، مكمل هاى پرخطر هورمونى را براى بچه ها تجويز مى كنند و بچه ها هم چون مى بينند بدن هاى شان خيلى زود پف مى كند هر روز دوز مصرف شان را بالا و بالاتر مى برند."

خودنگار، منفعت طلبى همكارانش و نا آگاهى دانش آموختگان را دو دليل رواج مكمل هاى پرخطر ميان ورزشكاران پرورش اندام مى داند.

مكمل هاى مرگ آور



ريزش مو و جوشهاى پوستى عوارض جنبی مصرف اين مواد هستند. در ميان مدت اين مكمل ها مى توانند باعث عقيمى و يا ابتلا به بيمارى هاى كبدى شوند اما بيشترين لطمه را اين داروها به سيستم قلب و عروق مى زنند


دكتر محمد رضا شريف، رئيس كميته مبارزه با دوپينگ فدراسيون هاى فوتبال و دو و ميدانى
دكتر محمد رضا شريف، رئيس كميته مبارزه با دوپينگ فدراسيون هاى فوتبال و دو و ميدانى، و از پيشگامان مبارزه با دوپينگ در ايران با تائيد گفته هاى خودنگار مى گويد: "مكمل هاى استروئيدى و داروهاى آنابوليكى كه به راحتى در باشگاه هاى پرورش اندام براى جوانان تجويز مى شود خيلى زود حجم كاذب عضلانى را به همراه مى آورند. جوانان هم به دليل رشد عضلانى شان براى استفاده از اين مواد ترغيب مى شوند، غافل از اينكه اين داروها لطمات جبران ناپذيرى را براى شان به همراه مى آورند."

دكتر شريف درباره اين عوارض مى گويد:"ريزش مو و جوشهاى پوستى عوارض جنبی مصرف اين مواد هستند. در ميان مدت اين مكمل ها مى توانند باعث عقيمى و يا ابتلا به بيمارى هاى كبدى شوند اما بيشترين لطمه را اين داروها به سيستم قلب و عروق مى زنند. بسيارى از مرگ هاى ناگهانى ورزشكاران در جريان مسابقات حاصل عوارض همين مكمل هاست."

فارغ از همه عوارض خاص اين مكمل ها، آقای خودنگار مدعى است كه آنچه به عنوان مكمل در اختيار جوانان ايرانى قرار مى گيرد، موادى تاريخ مصرف گذشته است: "پودر هايى كه فاسد شده اند را افراد سودجو به ايران يا پاكستان مى آورند، تاريخ هایشان را دست كارى مى كنند و به عنوان مكمل هاى اصل به مشتريان مى فروشند. داروهايى كه اصل آنها بايد قيمت هايى بالاى ۱۰۰ هزار تومان باشد در ايران ۱۰ هزار تومان قيمت دارد. پس معلوم است كه ما چه پودرهايى را به ورزشكاران مان مى دهيم!"

مرگ هاى خاموش

استفاده ازمكمل هاى غير مجاز می تواند باعث مرگ ورزشكاران نیز بشود، هرچند فعالیت علمی دقیق برای ثبت و بررسى آنها صورت نگرفته است.

دكتر شريف در اين باره مى گويد:"متاسفانه ما آمار دقيقى از اين نوع مرگ هاى ناگهانى نداريم. چون اين ورزشكاران، ورزش را غير حرفه اى نبال مى كنند و مرگ ناگهانى شان بر اثر حمله هاى قلبى به صورت علمى بررسى نمى شود، ما آمار دقيقى از اين مرگهاى تلخ نداريم وتنها مواردى ناچيز از اين نوع مرگ و مير در فدراسيون پزشكى ورزشى ايران ثبت مى شود."

شايد یکی از مواردی که در ايران نسبت به این موضوع توجه ایجاد کرد، اتفاقى بود كه دو سال قبل براى جوانی كرمانشاهى افتاد.

او كه مى خواست ركورد پرس سينه را در شهرش بشكند، ناگهان دچار حمله قلبى شد و زير وزنه جان باخت.

دكتر طاهرى اين مرگ را تنها مرگ اينچنينى نمى داند.

او كه همراه با دوستانش در فدراسيون پزشكى مسئول پيشگيرى ازبروز چنين حوادثى هستند مى گوید: "البته شوك هاى انسولين كه منجر به پارگى عروق و مرگ مى شود كمترين عوارض اين داروهاى زيان بارهستند، چون خيلى كم اتفاق مى افتند، ولى مرگهايى از اين دست را ما در استان هاى آذربايجان، تهران، كرمانشاه و كردستان ثبت كرده ايم. البته اين مرگ ها مواردى بوده اند كه افراد در حين فعاليت ورزشى جان باخته اند و كارشناسان ما آنها را بررسى كرده اند."

آيا نظارتى هست؟



مصرف مكمل ها هر روز ميان شاگردان باشگاه هاى پرورش اندام بيشتر و بيشتر مى شود. مربيانى كه بسيارى از آنها حتى تحصيلات متوسطه را هم به پايان نرسانده اند، مجوز باشگاه دارند و از جوانان ثبت نام مى كنند. آنها بى آنكه آشنايى با داروها و عوارض شان داشته باشند از همان بدو ورود يك جوان در باشگاه، برايش برنامه اى دارويى تجويز مى كنند كه فقط يك پزشك متخصص صلاحيت تجويزش را دارد


فرامرز خودنگار، قهرمان سابق پاورليفتنيگ آسيا
در هر گوشه از ايران مغازه هايى با ويترين هاى شيك و چشم نواز را می توان یافت كه كارشان فروش مكمل هاى دارويى است.

داروهايى مثل آمپول هاى ناندرولون هم خيلى راحت در اختيار جوانان قرار مى گيرد.

هم داروخانه ها و هم باشگاه ها اين آمپول ها را به سادگى در اختيار ورزشكاران قرار مى دهند.

دكتر شريف در اين باره مى گويد: "بر اساس قوانين اين داروها بايد با تجويز پزشك و توسط داروخانه ها به فروش برسند اما در عمل شاهد هستيم كه اين آمپول ها و مكمل ها بى آنكه نظارتى بر مكانيسم توزيع شان باشد به سادگى در اختيار متقاضيان شان قرار مى گيرد."

دكتر شريف معتقد است به رغم تمام بحث هايى كه در كميته ملى مبارزه با دوپينگ انجام شده، هيچ اقدام عملى براى مبارزه با توزيع مكمل ها ميان جوانان صورت نگرفته است.

با اين وجود دكتر طاهرى معتقد است نمى توان او و همكارانش را متهم كرد كه هيچ اقدامى صورت نداده اند: "ما يك باشگاه را به دليل تخلف در شهرستان مراغه تعطيل كرديم و به چند باشگاه هم هشدار داديم. البته معتقدم به اندازه كافى ما به باشگاه ها هشدار داده ايم و حالا ديگر زمان برخورد با متخلفان است."

او می پذیرد كه رواج اين مكمل ها ميان جوانان حتى خطرناك تر از دوپيگ ورزشكاران حرفه اى است و مى گويد:"هدف اصلى ورزش ، سلامت بدن است و سازمان تربيت بدنى متولى ورزش همگانى است. عوارض شيوع اين مكمل ها براى سلامت جوانان ما خطرناك است. فكر مى كنم ما براى كنترل و مبارزه با فروش اين مكمل ها به جوانان، نياز به بسيج همگانى و اطلاع رسانى درباره عمق اين فاجعه دردناك داريم."